Truy thu thuế thương mại điện tử là gì?
Truy thu thuế thương mại điện tử là một hoạt động nhằm thu hồi và điều chỉnh các khoản thuế chưa được kê khai hoặc kê khai không đúng trong lĩnh vực thương mại điện tử (TMĐT). Đây là một khái niệm quan trọng trong hệ thống thuế của một quốc gia, đặc biệt là trong bối cảnh công nghệ số phát triển mạnh mẽ và hiện tượng kinh doanh online ngày càng gia tăng. Cơ quan thuế thực hiện công tác rà soát và đối chiếu dữ liệu từ các nền tảng TMĐT, nhằm xác định những trường hợp không tuân thủ pháp luật thuế.
Hoạt động truy thu thuế đóng vai trò quan trọng trong việc chống thất thu ngân sách nhà nước, đồng thời đảm bảo sự công bằng giữa các hình thức kinh doanh. Các doanh nghiệp hoạt động trực tuyến cần phải tuân thủ đầy đủ quy định pháp luật về thuế, tương tự như các doanh nghiệp truyền thống. Việc không thực hiện đúng nghĩa vụ này không chỉ tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh mà còn ảnh hưởng tiêu cực đến ngân sách quốc gia.
Tại Việt Nam, thương mại điện tử đang trên đà phát triển với tốc độ nhanh chóng. Những dự báo từ các tổ chức trong nước và quốc tế cho thấy, lĩnh vực này sẽ tiếp tục mở rộng trong thời gian tới, đồng nghĩa với việc số lượng doanh nghiệp tham gia vào TMĐT ngày càng tăng. Do đó, nhu cầu về quản lý và truy thu thuế trong lĩnh vực này trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết. Nếu không có những biện pháp hiệu quả và kịp thời, tình trạng thất thu thuế sẽ càng trở nên nghiêm trọng, gây ảnh hưởng đến khả năng phát triển kinh tế bền vững của đất nước.
Đối tượng bị truy thu thuế TMĐT
Trong bối cảnh phát triển mạnh mẽ của thương mại điện tử (TMĐT), việc quản lý thuế đối với các đối tượng tham gia vào nền tảng này trở nên ngày càng quan trọng. Các đối tượng chính bị truy thu thuế trong TMĐT bao gồm cá nhân, hộ kinh doanh online, và doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ số. Mỗi nhóm có những đặc điểm và hình thức thu nhập khác nhau, gây ra những thách thức trong việc áp dụng hệ thống thuế hiện hành của Việt Nam.
Cá nhân và hộ kinh doanh online là những đối tượng phổ biến trong lĩnh vực TMĐT. Họ thường thực hiện các giao dịch bán hàng qua các nền tảng mạng xã hội, website cá nhân, hoặc các ứng dụng mua sắm trực tuyến. Thu nhập của họ có thể không ổn định, tùy thuộc vào độ phổ biến của sản phẩm và khả năng tiếp cận khách hàng. Việc xác định mức thuế hợp lý cho nhóm này gặp khó khăn do đặc thù kinh doanh và quy mô nhỏ.
Đối với doanh nghiệp nước ngoài cung cấp dịch vụ số, như các nền tảng trực tuyến hay dịch vụ phần mềm, vấn đề thu thuế cũng trở nên phức tạp hơn. Những doanh nghiệp này không có mặt thực tế tại Việt Nam nhưng vẫn đem lại nguồn thu lớn cho thị trường. Do đó, việc áp dụng thuế đối với nhóm này cần có sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia để không chỉ tránh thất thu mà còn tạo điều kiện cạnh tranh công bằng cho các doanh nghiệp nội địa.
Bên cạnh đó, nhóm streamer, KOL (Key Opinion Leader) và nhà sáng tạo nội dung cũng là những cá nhân có thu nhập cao thông qua hình thức quảng cáo và tài trợ từ các thương hiệu. Họ cũng cần được đưa vào diện quản lý thuế một cách phù hợp để đảm bảo nghĩa vụ thuế được thực hiện đúng quy định. Cuối cùng, các freelancer và nhà phát triển ứng dụng cũng đang dần trở thành những đối tượng chủ yếu trong lĩnh vực TMĐT, cũng cần được ghi nhận và quản lý thuế một cách hiệu quả.
Cơ sở pháp lý liên quan đến truy thu thuế TMĐT
Truy thu thuế trong lĩnh vực thương mại điện tử (TMĐT) là một vấn đề ngày càng nhận được sự chú ý lớn do sự bùng nổ của các giao dịch trực tuyến. Để điều hành hoạt động này, một số văn bản pháp lý quan trọng đã được ban hành, bắt đầu với Luật quản lý thuế 2019. Luật này thiết lập khung pháp lý cho việc quản lý, kiểm tra và thu thuế đối với các hoạt động kinh doanh trực tuyến, nhấn mạnh trách nhiệm kê khai và nộp thuế của các cá nhân và doanh nghiệp.
Them vào đó, Nghị định 126/2020/NĐ-CP đã quy định cụ thể hơn về việc truy thu thuế đối với các nền tảng thương mại điện tử, bao gồm các quy định về phương thức kê khai thuế, các khoản thuế phải nộp và trình tự xử lý trong trường hợp vi phạm. Điều này giúp tạo điều kiện thuận lợi cho cả cơ quan thuế lẫn người nộp thuế trong việc thực hiện nghĩa vụ thuế của mình.
Thêm nữa, Thông tư 40/2021/TT-BTC đã nêu rõ các quy định liên quan đến khấu trừ thuế, điều chỉnh lại quyền lợi và nghĩa vụ của các doanh nghiệp vận hành nền tảng TMĐT. Điều này không chỉ làm rõ trách nhiệm của các nền tảng mà còn giúp người dùng hiểu rõ hơn về quy trình hoạt động của dịch vụ mà họ tham gia. Ngoài ra, Luật 56/2024/QH15, một quy định mới nhất, sẽ tiếp tục cung cấp những hướng dẫn cụ thể hơn để cải thiện hiệu quả trong công tác truy thu thuế TMĐT.
Nhìn chung, hệ thống pháp lý liên quan đến truy thu thuế TMĐT đang dần được hoàn thiện, tạo ra một môi trường hợp pháp và minh bạch hơn cho tất cả các bên tham gia. Các quy định này không chỉ bảo đảm quyền lợi cho người tiêu dùng mà còn góp phần vào tăng cường ngân sách nhà nước thông qua việc giám sát và quản lý tốt hơn hoạt động thương mại điện tử.
Cách thức cơ quan thuế tiến hành truy thu
Các cơ quan thuế hiện nay đang sử dụng nhiều phương thức và quy trình khác nhau để thực hiện việc truy thu thuế trong lĩnh vực thương mại điện tử (TMĐT). Một trong những bước quan trọng nhất là việc đối soát dữ liệu ngân hàng. Thông qua việc liên kết với các ngân hàng, cơ quan thuế có khả năng theo dõi các giao dịch tài chính của các cá nhân và doanh nghiệp hoạt động trong môi trường TMĐT. Điều này giúp họ phát hiện những khoản thu nhập không được kê khai hoặc kê khai không đầy đủ, từ đó góp phần ngăn chặn hành vi trốn thuế.
Bên cạnh việc đối soát dữ liệu ngân hàng, cơ quan thuế còn thực hiện việc kết nối với các sàn giao dịch TMĐT. Việc này cho phép họ nắm bắt được các thông tin về doanh thu và hoạt động thương mại của các seller trên nền tảng này. Nhờ sự hợp tác với các sàn TMĐT, cơ quan thuế có thể thu thập nhanh chóng các dữ liệu liên quan, qua đó phát hiện những dấu hiệu bất thường trong hoạt động kinh doanh của người nộp thuế.
Các dịch vụ xuyên biên giới là một thách thức không nhỏ đối với công tác thu thuế trong TMĐT. Để đáp ứng vấn đề này, cơ quan thuế đã bắt đầu theo dõi và kiểm tra các giao dịch quốc tế nhằm phát hiện các trường hợp trốn thuế do không kê khai doanh thu phát sinh từ nước ngoài. Bên cạnh đó, việc tiến hành thanh tra và kiểm tra chuyên đề cũng được áp dụng một cách thường xuyên hơn. Các đội ngũ thanh tra thuế sẽ thực hiện các cuộc kiểm tra đột xuất để phát hiện và xử lý nghiêm các hành vi gian lận thuế trong lĩnh vực này.
