Phân tích thông tư 152/2025/TT-BTC

Phân tích Thông tư 152/2025/TT-BTC: kỷ nguyên kế toán số hóa cho hộ kinh doanh từ năm 2026

Ngày 31/12/2025, Bộ Tài chính đã chính thức ban hành Thông tư 152/2025/TT-BTC, đánh dấu bước ngoặt lịch sử trong công tác quản lý tài chính đối với khu vực kinh tế hộ. Có hiệu lực từ 01/01/2026 và thay thế hoàn toàn Thông tư 88/2021/TT-BTC, văn bản này không đơn thuần là sự thay đổi về biểu mẫu, mà là cuộc cách mạng chuyển đổi từ tư duy “ghi chép đối phó” sang quản trị minh bạch, kết nối trực tiếp với dữ liệu thuế quốc gia.

Dưới đây là những phân tích chuyên sâu về “luật chơi mới” mà mọi chủ hộ kinh doanh cần nắm bắt.

1. Sự thay đổi trong tư duy quản lý: Từ “Thủ công” sang “Dữ liệu thực”

Thông tư 152 được xây dựng trên nền tảng của Luật Quản lý thuế mới, với mục tiêu chấm dứt cơ chế quản lý thuế khoán dựa trên cảm tính. Thay vào đó là một hệ sinh thái kế toán gắn chặt với:

• Dòng tiền thực tế: Quản lý chặt chẽ doanh thu, chi phí và tồn kho.
• Hóa đơn điện tử: Sổ sách kế toán trở thành công cụ đối chiếu (Reconcile) với dữ liệu hóa đơn mà cơ quan thuế đã nắm giữ.

Tác động: Hộ kinh doanh (HKD) không còn là một mô hình “tự phát”. Từ năm 2026, HKD phải xác lập vị thế là một đơn vị kinh doanh có trách nhiệm, số liệu minh bạch để vừa xác định đúng nghĩa vụ thuế, vừa tạo tiền đề vay vốn ngân hàng hoặc chuyển đổi lên doanh nghiệp.

2. Linh hoạt trong tổ chức nhưng chặt chẽ về trách nhiệm

Thông tư 152 cởi mở hơn về nhân sự kế toán nhằm phù hợp với đặc thù quy mô nhỏ của HKD. Chủ hộ có quyền lựa chọn:

• Tự thực hiện ghi chép.
• Bố trí người thân (vợ/chồng, con cái, người quản lý) kiêm nhiệm.
• Thuê đơn vị dịch vụ kế toán chuyên nghiệp.

Lưu ý chuyên môn: Dù nhân sự thực hiện là ai, người đại diện pháp luật của HKD vẫn là người chịu trách nhiệm cuối cùng trước pháp luật về tính chính xác của số liệu. Do đó, việc hiểu biết cơ bản về quy định mới là yêu cầu bắt buộc đối với các chủ hộ.

3. “Số hóa” sổ sách và Lưu trữ chứng từ

Điểm tiến bộ nhất của Thông tư 152 là hợp thức hóa việc lưu trữ điện tử.

• Hình thức: HKD được quyền lựa chọn lưu trữ sổ sách, chứng từ trên phương tiện điện tử hoặc bản giấy.
• Thời hạn: Tối thiểu 05 năm.
• Nguyên tắc: Dữ liệu điện tử phải đảm bảo an toàn, bảo mật và truy xuất được ngay khi cơ quan thuế yêu cầu.

Điều này đồng nghĩa với việc nếu HKD đã vận hành tốt hệ thống Hóa đơn điện tử và phần mềm bán hàng, gánh nặng về sổ sách giấy tờ sẽ được giảm tải tối đa.

4. Phân tầng quản lý: 04 Nhóm đối tượng và Hệ thống sổ sách tương ứng

Đây là nội dung cốt lõi của Thông tư. Không áp dụng “một bài cho tất cả”, Thông tư 152 phân loại HKD thành 4 nhóm với yêu cầu quản trị khác nhau:

🔹 Nhóm 1: Hộ kinh doanh nhỏ (Không chịu thuế GTGT & TNCN)

• Đặc điểm: Doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế, kinh doanh khởi nghiệp.
• Yêu cầu: Chỉ cần lập Sổ doanh thu bán hàng (Mẫu S1a-HKD).
• Mục tiêu: Theo dõi biến động doanh thu để xác định thời điểm bắt đầu phát sinh nghĩa vụ thuế.

🔹 Nhóm 2: Nộp thuế theo tỷ lệ % trên doanh thu

• Đặc điểm: Đây là mô hình phổ biến nhất hiện nay.
• Yêu cầu: Sử dụng Sổ doanh thu chi tiết theo ngành nghề (Mẫu S2a-HKD).
• Mục tiêu: Tách bạch doanh thu của từng mảng (Thương mại, Dịch vụ, Sản xuất…) vì mỗi mảng chịu mức thuế suất khác nhau.

🔹 Nhóm 3: Thuế GTGT theo % doanh thu – Thuế TNCN theo thu nhập thực tế

• Đặc điểm: Mô hình “Doanh nghiệp thu nhỏ”, quản lý dựa trên lãi/lỗ thực tế.
• Yêu cầu: Phải lập bộ sổ sách đầy đủ gồm:
  1. Sổ doanh thu (S2b).
  2. Sổ chi tiết doanh thu – chi phí (S2c).
  3. Sổ chi tiết vật liệu, hàng hóa (S2d) – Quản lý kho.
  4. Sổ tiền mặt, tiền gửi (S2e) – Quản lý dòng tiền.
• Ý nghĩa: Đây là bước chuyển mình quan trọng, yêu cầu chủ hộ phải có tư duy quản trị tài chính bài bản.

🔹 Nhóm 4: Phương pháp Khấu trừ thuế

• Đặc điểm: HKD quy mô lớn, vận hành chuyên nghiệp gần như doanh nghiệp.
• Yêu cầu: Theo dõi chặt chẽ thuế GTGT đầu vào (được khấu trừ) và đầu ra.

5. Lưu ý đối với các loại thuế đặc thù

Đối với các HKD hoạt động trong lĩnh vực chịu các loại thuế như: Tiêu thụ đặc biệt, Tài nguyên, Bảo vệ môi trường, Xuất nhập khẩu… Thông tư quy định BẮT BUỘC mở thêm Sổ theo dõi thuế (Mẫu S3c-HKD). Đây là khu vực thường bị bỏ sót dẫn đến rủi ro phạt vi phạm hành chính rất cao.

6. Lời kết và định hướng hành động

Thông tư 152/2025/TT-BTC sẽ chính thức có hiệu lực từ 01/01/2026. Thời gian chuẩn bị không còn nhiều.

Góc nhìn chuyên gia: Đừng coi Thông tư 152 là “gánh nặng” hay sự “làm khó”. Hãy nhìn nhận đây là cơ hội để “trưởng thành hóa” mô hình kinh doanh.

• Minh bạch: Giúp an toàn về thuế, tránh rủi ro truy thu, phạt chậm nộp hay cưỡng chế hóa đơn.
• Cơ hội: Số liệu tài chính rõ ràng là “tấm vé thông hành” để tiếp cận vốn vay ngân hàng và thu hút đầu tư mở rộng.

Từ năm 2026, làm kế toán bài bản không còn là sự lựa chọn của Hộ kinh doanh, mà là nghĩa vụ sinh tồn trong nền kinh tế số.

Liên hệ tư vấn thành lập hộ kinh doanh
📞 Hotline: 0924 288 282
💬 Zalo: 0924 288 282
✉️ Email: lienhe@saigono2o.com